آموزش نورپردازی در عکاسی می تواند آنقدر پیچیده و پر از اصطلاحات تخصصی باشد که همین ب بسم الله، از یادگیری اش پشیمان شوید. ولی صبر کنید، ما به دنیا آمدید که همه چیز را برای شما راحت تر کنیم، از آموزش نورپردازی در عکاسی تبلیغاتی تا تکنیک های انواع نورپردازی استودیویی.
پس اگر بهترین دوربین دنیا را داشته باشید، بدون نور شما هیچ چیزی ندارید. نور مثل قلم موی نقاشی است؛ با آن می توانید احساس، عمق، حال و هوا و زیبایی تصویر را بسازید، پس اگر بوم و رنگ های درجه یک داشته باشید اما قلموی زمخت و نامناسب را انتخاب کنید، قطعا یک اثر هنری خلق نمی کنید.
در این مقاله، به زبانی ساده یاد می گیرید که نور چطور رفتار می کند، در سبک های مختلف عکاسی چگونه از آن استفاده می شود، چه روش هایی در انواع نورپردازی استودیویی رایج است، نورپردازی تبلیغاتی چه اصولی دارد و آموزش نورپردازی در فیلمبرداری چطور می توانید با کمترین تجهیزات به یک نتیجه حرفه ای برسید.
اول انواع نورپردازی را بیشتر بشناسید
هر سبک عکاسی هدف خاصی دارد، بنابراین نورپردازی آن هم متفاوت است. مهم ترین نکته این است که بدانید نور فقط «روشن کردن» عکس نیست.
نور وظیفه دارد داستان و احساسِ عکس را کامل کند. شما در ادامه آموزش نورپردازی در عکاسی، سبک های مختلف آن را به زبان ساده یاد می گیرید:
1. انواع نورپردازی در عکاسی پرتره
وقتی از چهره یک فرد عکس می گیرید، نور باید ویژگی های صورت را جذاب، واضح و طبیعی نشان بدهد. در پرتره دو چیز مهم است:
- نرمی نور
- زاویه نور نسبت به چهره
نور نرم، سایه های ملایم ایجاد می کند و برای سوژه قرار دادنِ چهره بسیار مناسب است، به ویژه اگر سوژه گریم یا آرایش لایتی دارد. نور سخت سایه های شارپ به وجود میآورد و برای پرتره های هنری یا دراماتیک استفاده می شود. برای شروع، این روش بهترین پیشنهاد است:
- نور را 45 درجه از سمت راست یا چپ سوژه قرار دهید
- یک رفلکتور ساده (مقوا یا کاغذ سفید) رو به روی نور قرار دهید تا سایه ملایم شود
- از نور پنجره هم می توانید به عنوان یک منبع نرم و طبیعی استفاده کنید
2. نورپردازی در عکاسی از طبیعت
شما در عکاسی منظره، معمولاً نمی توانید نور را کنترل کنید، چون نورِ محیط طبیعی است. اما می توانید بهترین زمان ها را انتخاب کنید. بهترین زمان های عکاسی منظره:
- لحظاتی بعد از طلوع آفتاب
- لحظاتی قبل از غروب آفتاب
در این گلدن تایم، رنگِ نور گرم تر است و سایه ها نرم تر هستند. نور ظهر برای آموزش نورپردازی در عکاسی مبتدی ها توصیه نمی شود چون سایه های تند و اغراق آمیز ایجاد می کند، مگر اینکه بخواهید عکسی با کنتراست بالا ثبت کنید.
3. انواع نورپردازی در عکاسی خیابانی و مستند
در این ژانر شما باید از همان نوری که در محیط وجود دارد، به استادانه ترین شکل ممکن استفاده کنید. معمولاً چراغ نئونی مغازه ها، لامپ تیر های چراغ برق خیابانی بهترین منابع نور هستند. این توصیه ساده هم فراموش نکنید:
- اگر در شب نور محیط کم است، کنار یک منبع نور مثل ویترین با لامپ نئونی بایستید
- بازتاب ها در شیشه یا فلز می تواند به زیباتر شدن عکس کمک کند
4. انواع نورپردازی در عکاسی فشن و مد
در این سبک، نور فقط برای نشان دادنِ مدل استفاده نمی شود؛ بلکه وظیفه اش خلق یک برند و جذابیت بصری است. بر خلاف عکاسی پرتره ، اینجا معمولاً از چند منبع نور استفاده می شود:
- یک نور اصلی برای روشنکردن صورت
- یک نور پشت یا پر کننده برای جدا کردن مدل از پس زمینه
- نور های نئونی یا خلاقانه برای ایجاد حس خاص
برای مبتدی ها توصیه می شود ابتدا با یک نور اصلی و یک رفلکتور شروع کنند و بعد ها کم کم نورهای دیگر را اضافه کنند.
آموزش نورپردازی در عکاسی تبلیغاتی
از حق نگذریم آموزش نورپردازی در عکاسی تبلیغاتی یکی از چالشی ترین بخش هاست، اما اگر اصول آن را ساده یاد بگیرید، می توانید با تمرین و تکرار نتایج حرفه ای بگیرید. البته گرفتن نتیجه هنرمندانه، در هر کاری نیاز به صبر و تمرینِ خستگی ناپذیر دارد، خواه در نقاشی باشد یا نویسندگی، در موسیقی باشد یا عکاسی. اما این سبک بیشتر با اشیاء سروکار دارد نه با سوژه انسانی. پس نور باید:
- جنس محصول را درست نشان دهد (نه بهتر جلوه کند نه بدتر)
- رنگ واقعی آن را حفظ کند (نه روشن تر باشد، نه تیره تر)
- ویژگی خاص و مهم محصول را برجسته کند
برای مثال، اگر از یک شیشه عطر عکس می گیرید:
- نور نرم، باعث می شود بازتاب های اضافه از بین برود
- نور پر کننده می تواند شیشه را درخشنده کند
- نور متمرکز می تواند نقطه طلایی عکس را تحت تاثیر قرار بدهد و درخشندگی و زیبایی واقعی را به مخاطب نشان بدهد
اگر از محصولات غذایی عکاسی میکنید:
- نور ملایم، بافت غذا را بهتر نشان می دهد
- در آموزش نورپردازی در عکاسی تبلیغاتی، استفاده از نور گرم، اشتها برانگیز است. غذا را خوشمزه تر و تازه تر نشان میدهد
اگر تازه کار هستید، بهترین روش برای شروع آموزش نورپردازی در عکاسی تبلیغاتی این است:
- یک نور اصلی در بالا یا کنار محصول بگذارید
- یک رفلکتور در مقابل نور قرار دهید
- از یک منبع نور پر کننده در پشتِ سوژه برای جدا کردن محصول از پس زمینه استفاده کنید
انواع نورپردازی استودیویی و چند نکته مفید
در ادامه معروف ترین سبک ها و انواع نورپردازی استودیویی را معرفی می کنیم. این ها پایه های اصلی آموزش نورپردازی عکاسی هستند:
1. نورپردازی سه نقطه ای (مهم ترین روش برای شروع)
این روش آموزش نورپردازی در عکاسی از سه نور تشکیل می شود:
- نور اصلی (نور اصلی روشن ترین نور است)
- نور پرکننده (نور پر کننده سایه ها را ملایم می کند)
- نور بک گراند (نور پشت همان طور که قبلا هم گفتیم، سوژه را از پس زمینه جدا می کند و عمقِ عکس را افزایش می دهد)
این روش تقریباً برای هر تصویری قابل استفاده است.
2. نورپردازی رامبراند
در این روش یک مثلثِ نورِ کوچک روی گونه سمت مخالف ایجاد می شود. یعنی اگر منبع نور از سمت چپ تابیده می شود، سایه مثلثی روی گونه راست تشکیل می شود.
این نور حسِ هنری و دراماتیک ایجاد می کند.
1. چیدمان پایه
برای شروع فقط یک نور لازم دارید
- یک سافت باکس یا چتر داشته باشید. (نور خیلی تیز و شارپ نباشد)
- مدل را مستقیم مقابلِ دوربین بنشانید
- نور را در زاویه 45 درجه کنار مدل قرار بدهید. این مهم ترین مرحله است. اگر مدل را ساعت در نظر بگیرید. نور باید حدود ساعت 10 یا ساعت 2 باشد!
2. ارتفاع نور
نور باید کمی بالا تر از چشم ها باشد
- نه آن قدر بالا که سایه چشم ها را کاور کند
- نه آن قدر پایین که مثل نور سلفی عجیب و کور کننده شود
ارتفاع استاندارد: طوری که سایه بینی به سمت پایین و کنار بیفتد، نه مستقیم.
3. فاصله نور
برای مبتدی ها فاصله استاندارد این است:
- حدود 1 متر از مدل
- اگر نور شارپ بود کمی عقب تر بروید
- اگر نور خیلی پخش شد و مثلث شکل نگرفت، کمی نزدیک تر کنید.
4. پیدا کردن (مثلث رامبراند)
در این مرحله باید آن مثلث نور روی گونه ایجاد شود، اما چطور؟
- مدل رو به شما
- نور در 45 درجه
- حالا از مدل بخواهید سرش را کمی به سمت نور بچرخاند
- آن قدر بچرخاند تا
- سایه بینی روی گونه بیوفتد
- اما یک مثلث کوچک و روشن روی طرف تاریک صورت باقی بماند
این مثلث:
- باید زیر چشم باشد
- باید روشن باشد
- نباید از لب یا بینی رد شود
- نباید بیش از حد بزرگ باشد
اگر مثلث دیده نمی شود:
- زاویه نور را افزایش بدهید
- یا مدل را کمی از نور دور کند
- یا صورتِ مدل را خیلی کم بچرخانید
5. اضافه کردن Fill Light یا Reflector
نورپردازی رامبراند ذاتاً کنتراست دارد. اما برای مبتدی ها بهتر است کنتراست خیلی زیاد نباشد. برای ملایم کردن سایه ها:
- رو به روی نور اصلی یک رفلکتور سفید بگذارید
- یا یک نور Fill با شدت کم (یک یا دو استاپ ضعیف تر از نور اصلی)
این کار باعث میشود:
- مثلث رامبراند باقی بماند
- اما سایه ها خیلی سیاه و تند نشوند
6. تنظیمات دوربین
- ISO 100 تا 200
- دیافراگم f/4 – f/5.6
- سرعت شاتر 1/160 (یا سرعت سینک فلاش)
- White Balance روی Flash یا Auto. این تنظیمات کنترل نور را ساده می کند.
3. نورپردازی پروانه ای
در این سبک از آموزش نورپردازی عکاسی، نور درست رو به روی سوژه و کمی بالاتر قرار می گیرد و زیر بینی سایه ای شبیه یک پروانه ایجاد می شود. این نور برای عکس های محصولات زیبایی و آرایشی خیلی مناسب است.
4. نورپردازی اسپلیت
اگر این روش آموزش نورپردازی عکاسی را پیاده کنید، نور فقط یک نیمه چهره را روشن می کند و نیمه دیگر در سایه کامل قرار می گیرد. این سبک بیشتر برای عکس های احساسی، یا پوستر سینمایی کاربرد دارد.
5. نورپردازی High Key
در این ژانر آموزش نورپردازی عکاسی، نور زیاد است اما سایه ها بسیار ملایم هستند. هر چه بک گراند سفید تر و ساده تر باشد، فضا روشن، کلیر و شاد و کم کنتراست تر دیده می شود. برای عکس های کودکان، تبلیغات و هر نوع فضا سازی لطیف مناسب است. نور اصلی باید نرم و گسترده باشد.
محل قرارگیری نور اصلی:
- در زاویه 45 درجه از سوژه
- کمی بالا تر از خط چشم
- فاصله زیاد از سوژه برای پخش بیشتر نور
برای جلوگیری از سوختن عکس:
- ISO: پایین (100–200)
- Aperture: معمولاً f/2.8 تا f/5.6
- Shutter: روی سرعت سینک فلاش (مثلاً 1/160)
6. نورپردازی Low Key
در مقابل High Key، در این روش آموزش نورپردازی در عکاسی، نور کم است و سایه ها زیاد. فضا سنگین تر، رمزآلود و دراماتیک است. هم برای آموزش نورپردازی در فیلمبرداری، هم عکاسی هنری و تصاویر احساسی یک گزینه عالی است.
آموزش نورپردازی در فیلمبرداری
آموزش نورپردازی در فیلمبرداری کمی چالشی تر از عکاسی است، اما مثل انواع نورپردازی در عکاسی اگر اصول پایه را بدانید، می توانید حتی با کمترین تجهیزات ویدئو های بسیار حرفه ای ضبط کنید.
اصول پایه آموزش نور در فیلمبرداری
- نور باید ثابت باشد
- هنگام حرکت دوربین، سایه ها نباید تغییر کنند
- دمای رنگ نور باید با یکدیگر هماهنگ باشد
- نور باید با داستان یا حس صحنه هماهنگ شود
چرا در آموزش نورپردازی در فیلمبرداری ثابت بودن نور مهم است؟
در فیلم یک سکانس از چند شات تشکیل می شود. اگر نور بین شات ها تغییر کند، بیننده خیلی سریع متوجه غیرحرفه ای بودن شما می شود. دوست ندارید که چنین اتفاقی بیوفتد؟!
انواع نورپردازی در فیلمبرداری (ویدئوهای خانگی و اینستاگرام)
- نور پنجره بهترین منبع کم هزینه است
- یک رینگ لایت کوچک می تواند نور چهره را جذاب کند
- استفاده از نور پشت کمک می کند سوژه از پس زمینه جدا شود
- اگر نور کم است، رو به روی پنجره بنشینید و دیوار سفید پشت دوربین باشد تا نور بهتر پخش شود
نورپردازی سینمایی ساده
اگر می خواهید ویدئو حال و هوای سینمایی داشته باشد، این کارها را انجام دهید:
- نور اصلی را از کنار بتابانید نه رو به رو
- شدت نور را زیاد نکنید و اجازه دهید سایه ها باقی بمانند
- از نور پشت استفاده کنید
- اگر امکان دارید از یک نور رنگی نئونی ملایم برای پس زمینه استفاده کنید
روش های کم هزینه و خلاقانه نورپردازی
در ابتدای آموزش نورپردازی در عکاسی یا فیلمبرداری، اگر تجهیزات ندارید، اصلاً نگران نباشید. بسیاری از عکاسان حرفه ای هم کار را با تجهیزات های بسیار ساده شروع کردهاند. مثلِ این ایده هایی که با هزینه کم انجام میشود:
- قرار دادن یک پارچه سفید جلوی چراغ مطالعه برای ساخت نور نرم
- استفاده از یک سینی فلزی یا فویل آلومینیومی به عنوان رفلکتور
- استفاده از یک پرده سفید یا ملحفه برای تبدیل نور خورشید به نور نرم
- ساخت سافت باکس با جعبه کفش، کاغذ کالک و چراغ LED
- قرار دادن یک نور کوچک پشتِ سوژه برای ایجاد حس حرفه ای
- استفاده از فلاش موبایل همراه با یک کاغذ سفید برای ساخت نور ملایم
این روش ها در فضای خانگی نتیجه های واقعا خوبی می دهند و بهترین گزینه برای مبتدی ها هستند.



